پرداخت ديه مقتول مىباشد . قوله : و ان لم يكونوا وارثين فى الحال : مقصود از [ الحال ] حالى است كه ديه را متحمل شده و مىپردازند . قوله : و لا يلزم من لا يرث من ديته شيئا مطلقا : كلمه [ لا يلزم ] به صيغه مجهول بوده و كلمه [ من ] نائب فاعلى آن است و ضمير در [ ديته ] به قاتل راجع بوده و مقصود از [ مطلقا ] اينست كه چه از مردان و چه از زنان . متن : و لا تعقل المرأة و الصبي و المجنون و الفقير عند استحقاق المطالبة و هو حلول أجل الدية و إن كان غنيا أو عاقلا وقت الجناية و إن ورثوا جميعا من الدية شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : زن و كودك و كسى كه در هنگام مطالبه ديه ديوانه و فقير مىباشد عاقله محسوب نشده و از ايشان ديه مقتول را طلب نميكنند . شارح ( ره ) مىفرماين : مقصود از [ عند استحقاق المطالبه ] زمانى است كه مدّت پرداخت ديه فرا رسيده باشد بنابراين كسى كه در اين زمان فقير يا مجنون باشد موظف به پرداخت ديه نبوده اگرچه در وقت ارتكاب جنايت جانى غنى يا عاقل باشد ولى درعين‌حال اگر قاتل را ديگرى مىكشت جميع ايشان از ديه وى ارث مىبرند . قوله : و هو حلول اجل الدية : ضمير [ هو ] به زمان استحقاق مطالبه راجع است . متن : و يدخل في العقل العمودان : الآباء و الأولاد